İlk muhalif gazete olarak İbret

Nurettin Güz, Gamze Bayhan

Özet


Osmanlı İmparatorluğu açısından 19. Yüzyılın ikinci yarısı çağdaş anlamda basın organlarının ortaya çıktığı ve geliştiği dönem olurken muhalif basının ilk örneklerinin verildiği yılları da içine almaktadır. Muhalefet eden gazeteler içerisinde Namık Kemal ve arkadaşlarının 1872’de yayınladıkları İbret’in ayrı bir önemi vardır. Gazete yayın hayatının başından itibaren hürriyet mücadelesinin bayraktarlığını üstlenmiştir. Basın merkezli olarak henüz oluşmaya başlayan kamuoyu İbret ile birlikte ülke ve dünya sorunlarını gündemine almıştır.  Gazete sadece haber vermekle kalmamış, ülkede yaşananlar konusunda gençler başta olmak üzere toplumu bilgilendirmiş, farklı kesimlerin tepkilerine tercüman olmuştur. Kendisinden önce başlayan meşrutiyet yönetimi konusunda kamuoyu desteği sağlarken hürriyet fikrinin toplumda yankı bulmasını sağlamıştır. Yönetimin baskılarına rağmen yayın hayatı boyunca muhalif bir çizgi benimsemiş ve bundan vazgeçmemiştir. Namık Kemal’in eleştirel yazıları başta olmak üzere gazetenin izlediği yayın politikası İbret’in kurumsal olarak muhalefet eden ilk gazete olmasını sağlamıştır. Yayınlanmasından hemen sonra başlayan kapatılma cezaları gazeteyi fazla ömürlü kılmasa da izlediği çizgi ve yaptığı hürriyet mücadelesi kendisini sonraki kuşaklara örnek kılmıştır.


Tam Metin:

PDF

Referanslar


Akşin, Sina (1987) Jön Türkler ve İttihat ve Terakki. İstanbul: Remzi Kitabevi.

Berkes, Niyazi (2014) Türkiye'de Çağdaşlaşma. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.

Çavdar, Tevfik (2013) Türkiye’nin Demokrasi Tarihi 1839-1950. Ankara: İmge Kitabevi Yayınları.

Baykal, Hülya (1990) Türk Basın Tarihi 1831-1923. İstanbul: Afa Matbaacılık.

Ebüzziya, Tevfik (1973a) Yeni Osmanlılar Tarihi Cilt I. İstanbul: Kervan Yayınları.

Ebüzziya, Tevfik (1973b) Yeni Osmanlılar Tarihi Cilt II. İstanbul: Kervan Yayınları.

Ebüzziya, Tevfik (1974) Yeni Osmanlılar Tarihi Cilt III. İstanbul: Kervan Yayınları.

Ebüzziya, Ziyad (1997) Şinasi. İstanbul: İletişim Yayınları.

Güz, Nurettin (2000a) Basın ve Yeni Osmanlılar Cemiyeti. Selçuk İletişim, 1(2): 18-26.

Güz, Nurettin (2000b) Osmanlı Basını. Selçuk İletişim, 1(3): 40-57.

İBRET Gazetesi (13 Haziran 1872 - 5 Nisan 1873)

İnuğur, M. Nuri (2005) Basın ve Yayın Tarihi. İstanbul: Der Yayınları.

İskit, Server R. (1939) Türkiye'de Matbuat Rejimleri. İstanbul: Ülkü Matbaası.

İskit, Server R. (1943) Türkiye’de Matbuat İdareleri ve Politikaları. İstanbul: Tan Basımevi.

Kabacalı, Alpay (1994) Türk Basınında Demokrasi. Ankara: Kültür Bakanlığı.

Kabacalı, Alpay (1990) Türkiye’de Basın Sansürü. İstanbul: Gazeteciler Cemiyeti Yayını.

Karpat, Kemal H. (1970) The Mass Media, Turkey. Political Modernization in Japan and Turkey, pp. 235-282. New Jersey: Princeton University Press.

Karal, Enver Z. (1956) Osmanlı Tarihi. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayını.

Kinross, Lord (1997) The Ottoman Centuries. New York: Morrow Quill Paperbacks.

Koloğlu, Orhan (1985) Osmanlı Basını: İçeriği ve Rejimi. Tanzimat'tan Cumhuriyet'e Türkiye Ansiklopedisi, 1: 68-93. İstanbul: İletişim Yayınları.

Koloğlu, Orhan (2013) Osmanlı'dan 21. Yüzyılda Basın Tarihi. İstanbul: Pozitif Yayınları.

Koray, Enver (1992) Yeni Osmanlılar. 150. Yılında Tanzimat, Haz. Hakkı D. Yıldız. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayını.

Lewis, Bernard (2013) Modern Türkiye'nin Doğuşu. Ankara: Arkadaş Yayınevi.

Mardin, Şerif (2013) Yeni Osmanlı Düşüncesinin Doğuşu. İstanbul: İletişim Yayınları.

Nalcıoğlu, Belkıs U. (2013) Osmanlı’da Muhalif Basının Doğuşu (1828-1878). İstanbul: Yeditepe Üniversitesi Yayını.

Oral, Fuat S. (1967) Türk Basın Tarihi 1728-1922, 1831-1922. C. I. Ankara: Oral Yayınları.

Ortaylı, İlber (2016) Osmanlı’ya Bakmak. İstanbul: İnkılap Kitabevi.

Özarslan, Ersin (2007) Mehmed Said Paşa: Gazeteci Lisanı. Ankara: Lotus Yayınları.

Özön, Mustafa N. (1997) Namık Kemal ve İbret Gazetesi. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.

Tanpınar, Ahmet H. (2011) Edebiyat Üzerine Makaleler. İstanbul: Dergâh Yayınları.

Tanpınar, Ahmet H. (2014) On Dokuzuncu Asır Türk Edebiyatı Tarihi. İstanbul: Dergâh Yayınları.

Topuz, Hıfzı (2012) II. Mahmut'tan Holdinglere Türk Basın Tarihi. İstanbul: Remzi Kitabevi

Tunaya, Tarık Z. (1985) Osmanlı Basını ve Kanun-i Esasi, Tanzimat'tan Cumhuriyet'e Türkiye Ansiklopedisi. C.1: 72-74. İstanbul: İletişim Yayınları.

Tütengil, Cavit O. (1985) Yeni Osmanlılar’dan Bu Yana İngiltere’de Türk Gazeteciliği (1867-1967). İstanbul: Belge Yayınları.

Uçman, Abdullah (1989) Ali Suavi, İslam Ansiklopedisi. 2: 448. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.

Yazıcı, Nesimi (2000) İbret, İslam Ansiklopedisi. 21: 368-370. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.

Yılmaz, Durali (1993) Türkiye'de Gazetecilik Dilinin Doğuşu. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi 1992-1993.

Zürcher, Erik J. (2014) Modernleşen Türkiye'nin Tarihi. İstanbul: İletişim Yayınları.


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.


Telif Hakkı (c) 2016 Abant Kültürel Araştırmalar Dergisi