Kenar mahalleliğin sinemadaki yansımaları

Ayşe Mirza

Özet


Batı’da gecekondulaşma ve kenar mahallelilik süreci 19. Yüzyıla dayansa da, Türkiye’de kenar mahallelerin oluşumu kentleşmenin ve buna bağlı olarak iç göçün yoğunlaştığı 1945’lerden sonra yaygınlaşmıştır. Kentliler, kent yaşamına, kentlilik kültürüne tehdit olarak gördükleri yoksul ve taşralı kesimleri çoğunlukla dışlamış, kenara itmiş ve bu dışlamanın meşrulaştırılması için kenar mahallelileri şiddet eylemleriyle özdeşleştirmişlerdir. Kenar mahalleliler ise kendilerine uygulanan kentsel şiddete karşı kimi zaman etnik köken, dinsel aidiyet, hemşerilik gibi kimlik unsurları çerçevesinde dayanışma ilişkileri kurmuş; kimi zaman siyasal bir örgütlülük içerisinde direniş göstermiş; kimi zaman da gayrimeşru olarak nitelendirilen işlere başvurarak yoksulluktan sıyrılmaya, kentte bir yer edinmeye çalışmıştır. Sinemada kenar mahalleliğin izlerini sürmek, temsilde direnişin mi yoksa kabullenişin mi ön plana çıkarıldığını keşfetmek ve kentleşme, göç gibi sosyal olayların sinemadaki yansımasını analiz etmek bu makalenin amacını oluşturmuştur. Kenar mahalleliğin izleklerinin ve ayrıntılarının farklı ulusların sinema filmleri üzerinden takip edilebilir olması nedeniyle çalışmanın kapsamını, kenar mahalle kültürüne yönelik vurguları nedeniyle, Türkiye yapımı, Başka Semtin Çocukları (Aydın Bulut, 2008) ve Kara Köpekler Havlarken (Mehmet Bahadır Er ve Maryna Gorbach, 2010) ile Fransız yapımı La Haine (Mathieu Kassovitz, 1995) ve İspanya yapımı 7 Virgines (Alberto Rodriguez, 2005) adlı filmler oluşturmuştur. Yöntem olarak niteliksel betimleme tercih edilmiştir.

 


Tam Metin:

PDF

Referanslar


Akkaya, Yüksel (2002) Göç, Yoksulluk ve Kentsel Şiddet. Yoksulluk Şiddet ve İnsan Hakları, Ed. Yasemin Özdek, ss. 203-215. Ankara: TODAİE Yayınları.

Bıyık, Zeynep (2009) Kapalı Bir Kent Mekanında Direniş: Tarlabaşı. http://www.planlama.org/new/konuk-yazilar/kapali-bir-kent-mekaninda-direnis-tarlabasi.html, Erişim: 24 Şubat 2010.

Can, Kemal (2002) Yoksulluk ve Milliyetçilik. Yoksulluk Halleri, Der. Necmi Erdoğan, ss. 175-202. İstanbul: Demokrasi Kitaplığı Yayınevi.

Cantek, Levent (2006) Kabadayıların ve Futbolun Mahallesi: Hacettepe. Sanki Viran Ankara, Der. Funda Şenol Cantek. İstanbul: İletişim Yayınları.

Çiftçi, Ayça ve Yücel, Fırat (2009) Suçlu Başka Yerde. Altyazı, 83: 34-36.

Çiğdem, Ahmet (2002) Yoksulluk ve Dinsellik. Yoksulluk Halleri, Der. Necmi Erdoğan, ss. 203-248. İstanbul: Demokrasi Kitaplığı Yayınevi.

Erman, Tahire (2002) Kent Yoksulu ve Şiddet: Gecekondu Bağlamında Eleştirel Bir Yaklaşım. Yoksulluk Şiddet ve İnsan Hakları, Ed. Yasemin Özdek, ss. 193-202. Ankara: TODAİE Yayınları.

Karpat, Kemal (2003) Türkiye’de Toplumsal Dönüşüm. Ankara: İmge Kitabevi Yayınları.

Öztürk, Çiğdem (2009) Semah Dönen Güvercinler. Express, Nisan: 46-47.

Özuğurlu, Aynur (2002) Yoksulluk Kavramına Çöplükten Bakmak. Yoksulluk Şiddet ve İnsan Hakları, Der. Yasemin Özdek, ss. 175-192. Ankara: TODAİE Yayınları.

Şenol, L. Funda ve Cantek, Levent (1998) Kenar Mahalleye Dair “Dipnotlar”. Birikim, 111-112: 126-136.

Türkdoğan, Orhan (1974) Yoksulluk Kültürü: Gecekonduların Toplumsal Yapısı. Ankara: Ankara Üniversitesi Yayınları.

Ümit, Eylem (2007) Mekandan İmkana Çocuk Suçluluğunun Habitusu Ceza Ehliyeti İlişkisi. Ankara: Ankara Barosu Yayınları.

Yaşartürk, Gül (2006) Feminist Eleştiri ve Kadının Sunumu. Sinemasal, 14:17-30. İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi Yayınları.


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.


Telif Hakkı (c) 2016 Abant Kültürel Araştırmalar Dergisi